|
|
 |
Her kadın zaman zaman adet düzeninde sapmalar, gecikmeler ya da ara kanamalar yaşayabilir. |
|
|
Her kadın zaman zaman adet düzeninde sapmalar,
gecikmeler ya da ara kanamalar yaşayabilir. Normal insan hayatında
yaşanılan stresler, sıkıntılar, ani kilo değişiklikleri, spor,
üzüntüler gibi pek çok faktör adet düzenini etkileyebilir ve adeta bir
saat gibi işleyen bu mekanizmada sapmalara neden olabilir. Adet
düzenindeki sapmaların hiçbir türlüsü normal değildir ve araştırılması
gerekir. Çünkü kadın üreme sistemindeki hemen hemen bütün patolojilerin
en sık verdiği belirti adet düzensizlikleridir. Her adet düzensizliği
anormal olmasına rağmen her zaman bir patolojiyi, kisti, myomu ya da en
korkuncu kanseri işaret etmez. Altta yatan anatomik bir patoloji
olmadığı halde normal adet düzeninde meydana gelen anormal kanamalara
disfonksiyonel uterin kanama (DUK) adı verilir.Burada önemli olan nokta
kanama bozukluğunu açıklayacak organik bir lezyonun ( oluşum )
bulunmamasıdır.
Kliniği Nasıl Seyreder?
Disfonksiyonel kanamalar adet kanamasının ritminin, miktarının ya
da her ikisinin birden bozulması ile belirgindir. Genelde
beyin-hipofiz-yumurtalık üçgenindeki hormonal dengenin bozulmasından
kaynaklanır. Beyinden salgılanan gonadotropin adı verilen hormonların
salgılanma bozuklukları ya da uyumsuzlukları altta yatan ana nedendir.
Bu durum yumurtlama bozukluklarına neden olarak östrojen ve progesteron
arasındaki dengenin de bozulmasına yol açar. Neticede disfonksiyonel
uterin kanamalar, endometrial hiperplazi, over kistleri gibi
hastalıklar ortaya çıkabilir.
Klinik olarak kanamanın patternine göre isimlendirilirler. Buna göre
Amenore 3 ya da daha fazla adet dönemi için gereken sürede hiç adet görmemek
Oligomenore 35 günden daha seyrek olan kanamalar
Polimenore 21 günden daha sık olan kanamalar
Hipomenore Adet kanamasının miktarının az olması
Hipermenore Adet kanamasının miktarının fazla olması
Menoraji Adet kanamasının süresinin uzaması
Metroraji Ara kanamaların olması
Menometroraji Düzensiz aralıklarla fazla miktarda kanama olması
Ovulasyon kanaması Siklus ortasında görülen hafif kanama
Spotting Lekelenme
Düzensiz kanamalar jinekolojik şikayetlerin yaklaşık %10´unu
meydana getirir.En sık ergenlik başlangıcında ve menopoza yakın dönemde
görülür.
Düzensiz kanamalar yumurtlamanın olduğu (ovulatuar) ve olmadığı
(anovulatuar) olarak kabaca 2 ye ayrılır. Düzensiz kanamaların yaklaşık
%90´ı anovulatuardır. Yani herhangi bir nedene bağlı olarak o adet
siklusunda yumurtlama olmamıştır.
Ovulatuar ( yumurta hücresi olan ) Kanamalar
Genelde üreme çağındaki kadınlarda görülür. Göreceli olarak FSH
eksikliği nedeni ile yumurta gelişimi gecikir ve çatlama geç oluşur.
Bunun sonucunda kişide oligomenore görülür. Eğer yumurta hücresinin
FSH´a duyarlılığı artmış ise bu kez yumurta hücresi vaktinden önce
gelişir ve çatlar neticede polimenore ortaya çıkar.Adet ortası da
yumurtlama döneminde denk gelen kanama da bu sınıfta değerlendirilir.
Anovülatuar ( yumurta hücresi olmayan ) Kanamalar
Gelişen yumurta hücresinin çatlamaması sonucu buradan östrojen
hormonu salgılanmaya devam eder. Bu etki ile rahim iç zarı olan
endometrium kalınlaşmaya devam eder. Yumurtlama olmadığı için
progesteron dolaşıma yeterli kadar salınamaz ve kalınlaşmaya başlayan
endometrium bir süre sonra kırılır ve kanama ortaya çıkar. Anovülatuar
sikluslar ilk adet kanamasından sonraki ergenliğe geçiş döneminde,
polikistik over hastalığında, menopoz öncesi dönemde, emzirme
dönemlerinde ve şişman hastalarda sık rastlanılan bir durumdur.
Hormonal etkiler
Endometrium sürekli yenilenen ve her ay değişim gösteren bir
dokudur. Bu doku östrojen ve progesteron adlı hormonlara karşı çok
hassastır. Endometriumu etkileyecek organik bir patoloji olmadan
östrojen ve progesteronun düzensiz ve değişik düzeylerdeki etkileri
düzensiz kanamalara yani disfonksiyonel uterin kanamaya neden olur. Bu
tür kanamalar oluş mekanizmasına göre 5 başlık altında toplanırlar:
1.Östrojen çekilme kanaması: Östrojenle uyarılmış ve kalınlaşmakta
olan endometriumda östrojenin aniden ortadan çekilmesi ile meydana
gelen endometrium dökülmesi ve görülen kanamadır. Bu kanama türünde
progesteronun bir etkisi yoktur. Dışarıdan verilen östrojenin kesilmesi
ya da ameliyat ile her iki yumurtalığın alındığı durumlarda görülür.
Pratikte pek sık karşılaşılan bir tablo değildir.
2.Östrojen kırılma kanaması: Östrojenle sürekli uyarılmakta olan
endometriumda östrojene olan cevap endometriumun her alanında aynı ve
eşit değildir. Östrojen uyarısı devam ettikçe fazla gelişmiş ve
kalınlaşmış kısımlarda kanlanma ve dolayısı ile beslenme bozuklukları
başlar ve bu kısımlar dökülerek kanamaya neden olur. Anovülasyonda
ortaya çıkan kanama bzoukluklarının mekanizması budur, dolayısı ile
disfonksiyonel uterin kanamaların altında yatan en önemli mekanizma da
östrojn kırılma kanamasıdır.
3.Progesteron çekilme kanaması: Östrojenle uyarılmış ve
kalınlaşmış endometrium yumurtlamadan sonra progesteronun etkisi altına
girer ve artık kalınlaşmaz. Progesteron ortamdan çekildiğinde ise
endometrium üzerindeki destek ortadan kalkar ve tüm fonksiyonel
endometrium dökülerek kanamaya neden olur. Normal adet kanamaları ve
doğum kontrol hapı kullanırken ilaç bittikten sonra görülen kanama bu
türdedir.
4.Progesteron kırılma kanaması: Progesteron düzeyi endometrium kalınlığını korumaya yetmez ve kanamaya yol açar.
5.Atrofi kanaması: Östrojen ve progesteronun ortamda yeterli
miktarlarda bulunmamasına bağlı olan kanamalardır. Menopoz sonrası
dönemde görülürler.
Tanısı nasıl konur?
Anormal vajinal kanama olan hastalarda altta yatan organik bir
lezyonun bulunamaması ile tanı konur.Ayırıcı tanıda myomlar,
endometrium iltihabı, spiral, dışarıdan verilen ilaç ve hormonlar,
gebelik, düşükler, dış gebelik, habis tümörler, kan hastalıkları,
karaciğer hastalıkları düşünülmelidir.
Tedavisinde neler yapılır?
Tedavide amaç kanamanın durdurulması ve yeniden tekrar etmesinin
engellenmesidir. Bu amaçla değişik hormon kombinasyonları kullanılır.
35 yaş üzeri kanamalar durdurulamıyorsa cerrahi müdahale gerekebilir.
Bazen genç hastalarda da akut kanamayı durdurmak için kürtaj gerekli
olabilir.
|
|
|
| Günün Resmi | 
| |
Showtv izle dinle Canlı yayın
